Podstawową funkcją obu więzadeł krzyżowych jest stabilizacja stawu kolanowego. Z racji na uwarunkowania anatomiczne, to więzadło krzyżowe przednie jest tą strukturą, która znacznie częściej ulega uszkodzeniu. Nie jest to dobra informacja, ponieważ oprócz stabilizacji, element ten odpowiada za prioprocepcję - niemu wiemy również, w jakiej pozycji znajduje się aktualnie nasza noga i potrafimy nad nią zapanować. Kontuzja kolana w tym zakresie stanowi zatem znaczne utrudnienie nie tylko dla poruszania się, ale i samego zginania czy prostowania nogi.


Po co nam staw kolanowy?

Więzadło krzyżowe przednie (ACL - arterior cruciate ligemant), to najważniejszy stabilizator stawu kolanowego. To bardzo silny narząd, którego średnia wielkość wynosi 31mm długości i 11mm szerokości. Swoją nazwę zawdzięcza kształtowi – leżąc wewnątrz stawu krzyżuje się z więzadłem krzyżowym tylnym, układając się w literę „X”. Podstawową funkcją ACL jest ograniczanie przedniego przemieszczania piszczeli względem kości udowej, ograniczanie nadmiernego zgięcia i wyprostu oraz forsownego koślawienia i szpotawienia w wyproście i w zgięciu.

Więzadło krzyżowe przednie zbudowane jest z dwóch pęczków i przebiega między kością piszczelową, a kością udową. Należy pamiętać, że brak więzadła prowadzi do choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego. Więcej na temat tej choroby przeczytacie tutaj.

Staw kolanowy jest jednym z najczęściej uszkadzanych stawów, a jego kontuzje stanowią nierzadko przyczynę przerwania aktywności sportowej na wiele miesięcy. W jaki sposób może dojść do patologii w obrębie więzadła krzyżowego przedniego? Przede wszystkim podczas urazów. Te z kolei występują najczęściej w trakcie wykonywania sportu – gry w piłkę nożną, jazdy na nartach czy gry w squasha.


Objawy

Symptomami świadczącymi o tym, że z naszym kolanem jest „coś nie tak” w tym obrębie, są głównie obrzęk i zaczerwienienie, ale także niestabilność stawu (tzw. „uciekanie stawu”). W przypadku zerwanego więzadła, ból występuje niemalże tuż po urazie, by po kilku dniach ustać. Kiedy pojawia się ponownie, zwykle po kilku miesiącach lub nawet latach od momentu kontuzji, zwykle świadczy o postępujących zmianach zwyrodnieniowych. W przypadku zerwanego ACL nie można zwlekać z wizytą u lekarza – należy zgłosić się do niego jak najszybciej, jeśli wystąpi którykolwiek z powyższych symptomów.


Wskazania do zabiegu

Celem przeprowadzenia zabiegu rekonstrukcji ACL jest przywrócenie stabilności stawu kolanowego w płaszczyźnie strzałkowej, a wykonanie go jest konieczne w przypadku występowania każdego z powyższych objawów. Kto może się mu poddać? Wszystkie osoby z objawami patologii stawu kolanowego, zakwalifikowane do zabiegu przez ortopedę i anestezjologa.


Przeciwskazania zdrowotne do zabiegu:
  • choroba nowotworowa,
  • otyłość,
  • żylaki,
  • ubytki neurologiczne, niewydolność mięśniowa,
  • inne przeciwwskazania internistyczne.


W jaki sposób przygotować się do zabiegu?

  • na 2 tygodnie przed zabiegiem Pacjent powinien wykonać badania krwi: morfologia, elektrolity, układ krzepnięcia, grupa krwi, glukoza, kreatynina, antygen Hbs, przeciwciała ANTY-HCV,
  • w sytuacji schorzeń nieortopedycznych, Pacjent powinien dostarczyć zaświadczenie od lekarza prowadzącego o braku przeciwwskazań do wykonania zabiegu,
  • na 7 dni przed zabiegiem Pacjent powinien odstawić leki rozrzedzające krew takie jak Acenocumarol czy Sintron,
  • na 6 godzin przed zabiegiem Pacjent nie powinien nic jeść i pić.


Przebieg zabiegu i rekonwalescencja

Przeprowadzenie zabiegu rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego polega na odtworzeniu uszkodzonego elementu przy użyciu tkanki własnej Pacjenta (ścięgien własnych) lub sztucznego implantu. W celu pobrania ścięgien od Pacjenta lekarz robi pod kolanem nacięcie wielkości 2-3 cm i pobiera ścięgna mięśni, z których następnie przygotowywane jest nowe więzadło. Aby je zrekonstruować, konieczne jest wywiercenie kanału w kości piszczelowej i udowej oraz przeciągnięcie przez kanały przeszczepu więzadła.

Podczas zabiegu stosuje się zwykle znieczulenie podpajęczynówkowe (podczas którego Pacjent pozostaje w pełni świadomy), a okres rekonwalescencji wynosi od 4 do 5 miesięcy, w zależności od procesu gojenia się i stosowania się Pacjenta do zaleceń lekarza.


Ćwiczenia po zabiegu

Jak powszechnie wiadomo, na dobry wynik kliniczny składa się nie tylko powodzenie zabiegu, ale i odpowiednia rehabilitacja, która jest integralną i niezwykle ważną częścią leczenia. W przypadku zerwanego więzadła, polega ona na wspomaganiu procesu regeneracji tkanek oraz na przywracaniu właściwej biomechaniki naszych stawów.

W początkowym okresie po operacji zaleca się przede wszystkim odpoczynek i chłodzenie stawu. Należy mieć na uwadze, że zbyt częsty i intensywny ruch może spowodować obrzęk oraz krwawienie, dlatego przez pierwsze dwa tygodnie po zabiegu zaleca się ortezę i kule. Podczas poruszania się w ciągu kolejnych czterech tygodni, w większości przypadków wystarcza już sama orteza. Do czynnego uprawiania sportu w postaci piłki nożnej lub jazdy na nartach, można wrócić po około 4-5 miesiącach, po wcześniejszej konsultacji z lekarzem.

Całość można podzielić zatem na trzy etapy: pierwszy z nich, to przede wszystkim walka z obrzękiem, bólem czy krwiakami. W tym okresie Pacjent powinien bardzo się oszczędzać i schładzać kolano oraz chodzić o kulach. Następnie następuje poprawa zakresu ruchu i przeciwdziałanie zanikom mięśniowym. Trzeci etap to pogłębianie czucia głębokiego oraz widoczna poprawa stabilizacji czynnej mięśniowej. Pamiętajmy, że odpowiednia rehabilitacja pomoże nam nie tylko wrócić do zdrowia, ale i zminimalizuje ryzyko ponownego wystąpienia urazu.